Ekspozycja modeli: dziewięć samochodów, które ukształtowały rajdową historię Forda
Wraz z ogłoszeniem powrotu Forda w 2028 roku do Rajdowych Mistrzostw Świata (WRC), w których marka po raz pierwszy od 2012 roku pojawi się z fabrycznym zespołem, nadszedł właściwy moment, by przypomnieć samochody, które zapewniły Fordowi wyjątkową pozycję w historii tej dyscypliny.
Przewodnikiem po historii modeli jest Malcolm Wilson, Oficer Orderu Imperium Brytyjskiego, jedna z legend rajdów, były kierowca rajdowy Forda i założyciel firmy M-Sport Ltd, której jako dyrektor zarządzający przewodzi do dziś. M-Sport współpracuje z Fordem przygotowując programy startów rajdowych od 1997 roku.
Malcolm Wilson
Malcolm Wilson rozpoczął karierę rajdową w 1974 roku, startując za kierownicami Fordów Escortów. W 1978 i 1979 roku zdobył mistrzostwo Wielkiej Brytanii, w 1995 roku triumfował w British Rally Championship, a na swoim koncie ma także dwa miejsca na podium Rajdowych Mistrzostw Świata.
Od 1997 roku M-Sport pod kierownictwem Wilsona prowadził zespół Forda w rajdowych mistrzostwach świata. Najważniejsze sukcesy tego programu to tytuły mistrza świata producentów WRC zdobyte w latach 2006, 2007 i 2017. W 2009 roku Wilson otrzymał Order Oficerski Imperium Brytyjskiego. W 2025 roku potwierdzono jego nominację na stanowisko zastępcy prezydenta FIA ds. sportu.
Escort Mk I — 1968–1974
Pierwszy Escort łączył wysokie osiągi z wytrzymałością i niezawodnością. W 1970 roku potwierdził swój potencjał, wygrywając legendarny World Cup Rally – morderczą próbę na trasie o długości ponad 25 700 km kilometrów z Londynu do Mexico City.
Ford konsekwentnie rozwijał gamę sportowych Escortów, wprowadzając wersje Twin Cam, Mexico, RS1600 i RS2000. Ich zadaniem było zwiększenie konkurencyjności modelu w rajdowej rywalizacji. W 1973 roku Escort Mk I i RS1600 odniósł pierwsze zwycięstwo w WRC, triumfując w Rajdzie 1000 Jezior w Finlandii. W tym samym roku załogi jadące RS1600 zajęły całe podium brytyjskiego RAC Rally.
„O sukcesie tego samochodu decydowało między innymi to, że pod maską Escorta można było zamontować niemal dowolny silnik. Można było zacząć od jednostki Crossflow o pojemności 1300 cm³ – tak jak ja – a skończyć na pełnoprawnym Escorcie Grupy 4 z silnikiem Cosworth BDG. Niezależnie od budżetu można było znaleźć klasę, która odpowiadała naszym możliwościom finansowym.”
Escort Mk II — 1974–1982
Druga generacja Escorta rozwijała koncepcję sprawdzoną przez poprzednika. W drogowych odmianach Rallye Sport wprowadzono liczne szczegółowe poprawki, które miały przełożyć się na lepsze osiągi samochodów rajdowych. Najważniejszym modelem Forda w WRC stał się Escort Mk II RS1800. W 1979 roku, prowadzony przez Björna Waldegårda, RS1800 pomógł Fordowi zdobyć oba najważniejsze tytuły mistrzostw świata – w klasyfikacji kierowców i producentów.
Dwa lata później Ari Vatanen wywalczył nim kolejny tytuł mistrza świata kierowców, mimo coraz silniejszej konkurencji samochodów z napędem na cztery koła.
„Była to ewolucja Escorta Mk I. Wiele podstawowych rozwiązań pozostało takich samych, ale poprawiono geometrię zawieszenia, a silniki nadal rozwijano. Właśnie za kierownicą tego samochodu osiągnąłem uznanie i wiele sukcesów. Zdobyłem dwa tytuły mistrza kraju i wygrałem kilka rajdów międzynarodowych. Prowadzenie Escorta było czystą przyjemnością – to był niezwykły, a zarazem bardzo łatwy w prowadzeniu samochód.”
RS200 — 1985-1986
RS200 zdecydowanie różnił się od wcześniejszych rajdowych Fordów, startujących w WRC. Od początku projektowano go jako samochód rajdowy, a na potrzeby homologacji w Grupie B sprzedano zaledwie 200 egzemplarzy dopuszczonych do ruchu drogowego. Napędzał go kolejny silnik opracowany przez Coswortha. Umieszczona centralnie jednostka współpracowała z napędem na cztery koła, z możliwością wyboru rozdziału momentu napędowego odpowiednio do charakterystyki rajdu. Konstrukcję uzupełniały nadwozie z włókna szklanego i podwójne amortyzatory przy każdym kole.
RS200 stanął na podium już podczas drugiego startu w sezonie 1986, jednak jego kariera sportowa została przerwana po wycofaniu Grupy B z rajdów od sezonu 1987.
„Ten samochód miał ogromny potencjał. Jego podwozie i zawieszenie były znakomite. Trzeba uczciwie przyznać, że w tamtym czasie był cięższy od niektórych rywali, a jego układ napędu na cztery koła był bardzo skomplikowany. Nie mam jednak wątpliwości, że RS200 mógł stać się samochodem zdolnym wygrywać na najwyższym światowym poziomie, zwłaszcza w wyjątkowo trudnych rajdach, takich jak Safari, czy Rajd Akropolu. Rozkład mas był idealny, a dzięki podwoziu o strukturze plastra miodu podłoga była całkowicie płaska.”
Sierra RS Cosworth — 1987‑1992
Ford Sierra RS Cosworth od razu odniósł sukcesy na torach torowych. Turbodoładowany silnik, opracowany przez Coswortha na bazie dwulitrowej jednostki Forda Pinto, rozwijał w wersji drogowej 204 KM. Sierra nie miała napędu na cztery koła, ale nadrabiała to wysokimi osiągami i wytrzymałością, regularnie zajmując miejsca na podium. W 1988 roku wygrała Rajd Korsyki, wyprzedzając dwóch rywali z napędem na cztery koła.
W 1990 roku dołączyła do niej Sierra Sapphire RS Cosworth 4×4. W kolejnych sezonach ten model wywalczył siedem miejsc na podium.
„To był znakomity samochód, świetnie przemyślana całość. Choć był duży, udało nam się osiągnąć minimalną dopuszczalną masę. Jego możliwości były znacznie większe, niż pokazały wyniki. W Finlandii miałem nim kilka naprawdę udanych startów. Pod koniec ery Sapphire RS Cosworth dysponowaliśmy już bardzo konkurencyjną konstrukcją, która wygrywała rajdy WRC. Ten samochód mógł sięgnąć po mistrzostwo świata.”
Escort RS Cosworth — 1993-1998
Ford chciał stworzyć samochód lżejszy i zwinniejszy od Sierry, dlatego w 1993 roku zaprezentował Escorta RS Cosworth. Pod efektownym nadwoziem kryły się jednak elementy układu napędowego i podwozia przejęte z Sierry RS Cosworth. Mniejsze gabaryty oraz charakterystyczne spojlery z przodu i z tyłu nadwozia poprawiały zwrotność i skuteczność na odcinkach specjalnych.
Debiut okazał się bardzo udany: Escort zajął drugie i trzecie miejsce, a w pierwszym sezonie zdobył pięć Grand Prix.
„Na początku testowaliśmy Escorta i Sierrę bezpośrednio jeden po drugim i nie było wątpliwości, że Escort ma większe możliwości. Jestem przekonany, że François Delacour zostałby mistrzem świata, gdyby nie wypadek. Ja w 1994 roku zdobyłem Escortem mistrzostwo Wielkiej Brytanii. Pod względem mechanicznym samochody były bardzo podobne – miały zbliżony silnik, układ przeniesienia napędu i zawieszenie – ale Escort był nieco bardziej zwrotny.”
Focus WRC Mk I — 1999-2004
W 1999 roku Ford wprowadził do rywalizacji Focusa RS WRC, bazującego na pierwszej generacji modelu seryjnego. Samochód wygrał dwa rajdy już w swoim pierwszym sezonie, w tym legendarny, niezwykle wymagający Rajd Safari w Kenii. Później dołożył 14 kolejnych zwycięstw. W 2001 roku do tytułu mistrza świata kierowców zabrakło zaledwie jednego punktu.
„Przez 18 miesięcy rozwijaliśmy samochód w szalonym tempie, aby zdążyć z jego prezentacją obok seryjnego Focusa na salonie samochodowym w Paryżu. To była poważna zmiana. Silnik umieszczono poprzecznie, więc można było przypuszczać, że rozkład mas będzie mniej korzystny. Samochód jednak szybko ewoluował. Wygrać najtrudniejszy rajd świata już w trzecim starcie, a następnie triumfować w szybkim Rajdzie Portugalii – to było coś wyjątkowego. Colin jeździł efektownie i z rozmachem, ale podczas tych trudnych rajdów imponował również znakomitym wyczuciem mechaniki i troską o samochód.”
Focus WRC Mk II — 2005-2010
Focus RS WRC 06, który pojawił się w 2005 roku, bazował na nowym wówczas Focusie drugiej generacji. Lepsza aerodynamika i wzmocniona struktura nadwozia przyczyniły się do poprawy osiągów tej konstrukcji. W 2006 roku samochód wygrał osiem rajdów, zapewniając Fordowi pierwszy od 1979 roku tytuł mistrza świata w kategorii producentów. W kolejnym sezonie marka obroniła trofeum.
Obie generacje Focusa RS WRC wystartowały w 173 rajdach, zdobywając dwa tytuły mistrza świata i 142 miejsca na podium, w tym 44 zwycięstwa.
„Mieliśmy znakomite wsparcie ze strony inżynierów Forda, którzy pomagali nam optymalizować wszystkie elementy seryjne, jakie tylko mogliśmy wykorzystać. Dużą wagę przywiązywaliśmy do rozkładu mas i położenia środka ciężkości. Przykładem było umieszczenie koła zapasowego pod podłogą bagażnika. Ponownie odnieśliśmy sukces już na początku. Tytuł mistrzowski był celem, do którego dążyliśmy, a dojście do oczekiwanego poziomu zajęło nam niemal dziesięć lat. Dla wszystkich był to jednak wyjątkowy moment, bo za tym sukcesem stał ogromny wysiłek całego zespołu.”
Fiesta WRC — 2011-2021
Nowe przepisy World Rally Car skłoniły Forda do opracowania Fiesty RS WRC na sezon 2011. Samochód napędzany turbodoładowanym silnikiem EcoBoost o pojemności 1,6 litra, w pierwszym roku startów odniósł trzy zwycięstwa, a w sezonie 2012 wywalczył 18 miejsc na podium, w tym trzy na najwyższym stopniu. Przed premierą kolejnej generacji Fiesty WRC w 2017 roku doszło jeszcze 16 miejsc na podium.
Nowa Fiesta WRC otrzymała udoskonaloną aerodynamikę i w 2017 roku zapewniła Fordowi tytuły mistrzowskie w klasyfikacjach kierowców, pilotów oraz producentów. Sébastien Ogier i Julien Ingrassia zdobyli tytuły w obu klasyfikacjach załóg, a rok później skutecznie je obronili.
„W 2011 roku sezon WRC rozpoczął się od Rajdu Szwecji i ponownie wygraliśmy już w pierwszym starcie. Tamta Fiesta była rozwinięciem modelu Super 2000, który pokazaliśmy rok wcześniej w Monte Carlo. Później przyszły tytuły mistrzowskie – i tak zapisała się kolejna karta historii. Uważam, że biorąc pod uwagę nasze osiągnięcia, była to jedna z najlepszych konstrukcji, jakie stworzyliśmy. Ford kojarzy się w rajdach przede wszystkim z Escortem i Focusem, ale Fiesta również wielokrotnie zdobywała mistrzostwo.”
Puma Rally1 — od roku 2022
W 2022 roku Ford wprowadził Pumę Rally1, opracowaną zgodnie z nowymi przepisami WRC. Regulamin wymagał stosowania paliw syntetycznych i hybrydowego układu napędowego. Dzięki temu samochód rajdowy zyskał kolejne technologiczne powiązanie z seryjną Pumą¹, oferowaną z układami napędowymi EcoBoost Hybrid.
Puma Rally1 wygrała już w debiucie, triumfując w wymagającym Rajdzie Monte Carlo, rozgrywanym na zmiennych nawierzchniach. W następnych sezonach odniosła jeszcze dwa zwycięstwa i osiem razy stanęła na podium.
„Nie mogliśmy wymarzyć sobie lepszego początku. Wygraliśmy Monte Carlo już w pierwszym starcie, a za kierownicą siedział Sébastien Loeb. To, czego dokonał w rajdzie z pilotem, z którym nigdy wcześniej nie jechał, było nieprawdopodobne. Wcześniej byliśmy o krok od mistrzostwa świata z Mikko Hirvonenem, Jari-Mattim Latvalą i Marcusem Grönholmem. Potem do naszego samochodu wsiadł Sébastien i pokazał, co potrafi. Przeprowadził zaledwie jeden dzień testów. Zespół chciał jeszcze sprawdzać inne rozwiązania, ale on stwierdził: «Nie, nie, jestem zadowolony». Testował krócej niż ktokolwiek inny w zespole, a przez cały rajd nie zmienił ustawień samochodu. Wtedy zrozumiałem, z jakim wyzwaniem mierzyliśmy się przez poprzednie dziesięć lat!.”
# # #
1 Puma EcoBoost Hybrid – emisja CO2 119-146 g/km , zużycie paliwa 5,3-6,5 l/100 km WLTP. Deklarowane zużycie paliwa/zużycie energii w cyklu WLTP, emisja CO2 i zasięg napędu elektrycznego mierzone są zgodnie z wymaganiami i specyfikacjami technicznymi regulaminów europejskich (WE) 715/2007 i (WE)2017/1151 w aktualnym brzmieniu. Przyjęta obecnie procedura testowa pozwala na porównanie wyników uzyskanych przez różne typy pojazdów różnych producentów.
[See image gallery at fordmedia.pl]Artykuł Ekspozycja modeli: dziewięć samochodów, które ukształtowały rajdową historię Forda pochodzi z serwisu Biuro prasowe Ford Polska.
